Mezopotamya’nın En Renkli Buketi; Tur Abdin | Midyat

tur-abdin-haritasi
Tur Abdin Süryani Köyleri, Kilise ve Manastırları Haritası

    Yeryüzünden gökyüzüne bir yakarış yükseldi “Eli Eli Lema Şevaktani” (“Tanrım oğlunu neden yalnız bırakıyorsun?“) Yakarışın sahibi çarmıha gerilen Hz. İsa’ydı ve peşinden gelecekleri görmeden ruhu bedeninden ayrılıyordu. Oysa çok kısa bir süre sonra Aramilerin torunları olan Süryaniler kitlesel şekilde Hristiyan Ortodoks mezhebini benimseyen ilk topluluk olarak adlarını tarihe yazdıracaklardı. İlk önce Antakya’da bu inancı benimseyen Süryaniler zamanla bunu anavatanları Tur Abdin‘e taşıdılar. Tur Abdin Süryanice ’de “kulların diyarı” anlamına geliyor. Buraya aynı zamanda Tor bölgesi de denilmektedir. Tor bölgesinde yaşayan Kürtler kendilerini Tori olarak adlandırmaktadır.

    Tur Abdin coğrafyası Süryani halkının kalbidir. Ezidiler için Şengal, Laleş ne kadar önemliyse, Süryaniler için de Tur Abdin o kadar önemlidir. Bu kutsal toprakların sınırları kuzeyde Batman(Hasankeyf), Siirt ve Dicle nehriyken doğuda Botan bölgesidir. Bu alan Mardin şehir merkezi, Midyat, Savur, Ömerli, Dargeçit, Gercüş’ün tamamını Nusaybin, İdil ve Hasankeyf’ in büyük bir kısmını kapsar. Günümüzde bu topraklarda Süryaniler, Kürtler, Mihalmiler ve az sayıda da olsa Ezidiler yaşamaktadır. Geçmişte ise bölgede Şems halkı ve Ermeniler yaşamaktaydı. Mezopotamya çiçekli bir bahçeyse Tur Abdin bu bahçenin en renkli buketidir. Sizleri bu yazımda kısa bir Tur Abdin turuna çıkaracağım ve birlikte kadim kültürlerin izini süreceğiz.
Tur Abdin her mevsim güzeldir ama gitmek için en güzel mevsim hangisi diye soran olursa ilkbaharda gidilmesini öneririm. Baharda giderseniz çağla ağaçlarının altında delice koşturup Tur Abdin ‘in  (Tor’un) bütün lezzetini içinde barındıran çağlaları dalından yeme imkanına sahip olursunuz. Endişe etmeyin Tur Abdin halkı batının kabalığı ve nobranlığından bihaberdir. Hoşgörülüdür.
Kimse size birkaç çağla yediniz diye kızmaz. Size en fazla gülümserler.
Özellikle tur tarihinizi 21 Nisan’a yani Paskalya tarihine denk getirirseniz buradan oldukça mutlu ayrılırsınız. Böylelikle hem paskalya kültürünü yakından tanıma hem de -tabi ki- desenli rengarenk yumurtaları görme imkanına erişmiş olursunuz. 

Mor Gabriel Manastırı

Turumuza (Mardin)Midyat – İdil(Şırnak) yolunun 23. km’sinde bulunan Mor (Aziz)  Gabriel Manastırıyla başlıyoruz. (Manastır’ın kiliseden farkı ibadetin yanı sıra dini eğitim de veriliyor olmasıdır.) Mor Gabriel dünyanın ayakta duran en eski Süryani-Ortodoks manastırıdır. Yapımına 397 yılında başlanmıştır. Tam tamına 1621 yıldır ayakta durmaktadır. Süryani Kiliselerine özgü en önemli özelliklerden biri de hayatını kaybeden azizlerin öldüklerinde sandalyeye oturur pozisyonda ve yüzleri doğuya dönük şekilde duvarın içine gömülüyor olmalarıdır. İnanışa göre İsa mesihin doğudan dirileceği ve o dirildiğinde onun karşısında yatar pozisyonda olmamak gerektiği düşünülür. Mor Gabriel manastırını gezerken olur da duvarlara dokunmak isterseniz dikkatli olun; dokunduğunuz yer bir azizin mezarı olabilir. 
-Ufak bir anektod; Mor Gabriel Manastırı Ahmet Ümit’in Kavim kitabında da hikâyenin şekillendiği yerdir ve yazar sık sık bu mabede atıfta bulunur.- Mardin’den geliyorsanız Midyat üzeri geldiğinizden, Midyat’ı gezmeyi geri dönüş yolunuzda olduğu için sonraya bırakıp direk Nusaybin yoluna girin derim.

Taş Ocakta Pizza – Kafro Köyü

Midyat’a yaklaşık 10 km ötedeki yoldan (Botaş Kuyularının olduğu yoldan) Kafro (Elbeğendi) köyüne geliyorsunuz. Köydeki evler Süryani taş ustalığının teknikleri, yapı malzemeleri(nahit katori taşı) ve mimarisiyleTurabdin’in dokusuna sadık kalınarak inşa edilmiştir. Gözünüzüne/gönlünüze sıcak ve hoş bir görüntü sunacaktır. 
Buralara kadar geldiyseniz ve karnınız da açsa hiç düşünmeden köydeki pizzacıda (pizzeriakafros) karnınızı doyurabilirsiniz.
Taş ocakta pişirilen Kereng‘li (Kengerli) ve Panirê Zozana‘lı (Yayla Peyniri, KoçerPeyniri) pizzaları özellikle öneririm. Ayrıca pizzanın yanında sunulan ayranın tadı da enfestir. Ayranını da tatmadan sofradan kalkmayın. 
Burada çok vakit kaybetmeyip yolumuza devam ediyoruz. İdil-Midyat karayolu üzerinde, ana yola 1 km mesafede ve yolun güney tarafında Akrah (Sare Köyü)’nde “ Mor Melke Manastırı” bizi bekliyor. Dışarıdan bir evi arındıran bu manastırın içi filmlere konu olacak cinsten. Manastırda 36 yıldır görevli Rahip İşo’ nun sıcak sohbeti sizi gülümsetecektir. Mor Melke’den çıkıp Bagok Dağının içine doğru yol alıyoruz.
Bu yolda Mezopotamya’nın bütün estetiğinin sizi çevrelediğini göreceksiniz.
Yol aldıkça aynı zamanda bir tarih yolculuğunun da içerisinde olduğunuzu hissedeceksiniz. Bu yolun sonuna doğru yol ikiye ayrılacak; sol taraftaki yol sizi Ezidi mezarlığına götürürken sağdaki yol da sizi Mor Yakup Manastırı’na ulaştıracak.Bagok dağının en yüksek noktasında kurulan bu kilise yaklaşık 1500 yıllık bir geçmişe sahiptir. Kilise ayrıca Deyr Ghazelke (Ceylan Kilisesi) kilisesi diye de bilinir.

Rivayete göre bölgede su bulunmadığı için kilisenin harcı ceylan sütünden yapılmıştır ve ismi buradan gelmektedir. Şayet herhangi bir mucize gerçek olabilseydi benim için en güzel mucize burası olurdu çünkü kilise inşasında o kadar özenli davranılmış ki kilise kayalara zarar vermeyecek ve kayalarla uyum içinde olacak şekilde tasarlanmıştır. Kilisenin bazı odalarının içinde hiç bozulmamış büyük kayalar kilisenin duvarları içinde bütün haşmetiyle durmakta. Kilise oldukça temiz ve küçük ziyaretçileri için çocuk parkı var. 
Muhtemelen ılık bir bahar akşamı bulunabileceğiniz en güzel yerde bulunuyorsunuz.
Tur Abdin platosunda yaptığınız turun ilk etabını tamamladığınıza göre fiziksel yorgunluğunuzu atmak için bütün Mezopotamya ovasına hâkim bu manastırın damında yanınızda getirdiğiniz Süryani şarabından bir kadeh yudumlayabilirsiniz. Bunu fazlasıyla hakettiniz.
Tur Abdin platosunda yaptığınız bu yolculuğunuzda ve yapacağınız yeni yolculuklarda Mezopotamya topraklarının bir sürü çiçekten oluşan rengârenk buketi sizi bekliyor olacak.  
Tur Abdin gezi notlarının 2. kısmı olan “Midyat-Matiate ve Üç kutsalı yazımızda görüşmek üzere…

@hzbakisma



Konum Bilgisi için: 
 1. Mor Gabriel Manastırı
 2. Mor Yakup Kilisesi 
 3. Mor Melke Kilisesi
 4. Kafro’s Pizzeria  

 

 

 

 

 

 

 

Reklamlar

Mezopotamya’nın En Renkli Buketi; Tur Abdin | Midyat” için bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close